« La nòsta libertat qu’es incompleta sense la libertat deus Palestinians », Nelson Mandela
Nosaut·as, artistas, escrivan·as e autes actritz e actors de la lenga e de la cultura occitanas, que desiram exprimir publicament la nòsta solidaritat damb lo pòble palestinian. Sense preténder representar l’ensems de la populacion occitana, que volèm testimoniar ací d’un agís umanista dens un contèxte internacionau particularament ansiongèn. Que’ns sembla en efèit qu’ua presa de paraula collectiva de la nòsta part e s’amerita de hè’s vesedera, quitament tardivament, a l’esgard de la gravitat de las violéncias actuaus en Palestina.
Qu’exprimeishèm un chepic pregon de cap a las temptativas qui cèrcan a restrénher, e quitament a disqualificar, en Euròpa e mes particularament en França, los sostengs au pòble palestinian. Que’ns apareish que, delà deu contèxte immediat, e’s perhila tanben l’impossibilitat, ací medish en Occitània e en lòc mes peu mond, d’un avénguer comun fondat ser la justícia e lo respècte deus drets umans, que siin culturaus, linguistics o espirituaus.
L’istòria deus país d’Òc (conquista brutau e murtrèra comesa au nom de Diu, anexion acompanhada d’un sistèma inquisitoriau fondat ser la denóncia, successivas guèrras ditas de religion, denegacion linguistica e culturau constanta dinc a l’eradicacion) que’ns hè plenament solidaris de l’ensems deus pòbles discriminats e agredits. Que lutam entà assegurar los sons drets, la soa dignitat e la soa libertat, pertot peu mond, que siin curde, oïgor, amerindian, sodanés, basco o palestinian.
En seguida deu cardinau tolosan Saliège qui s’èra coratjosament opausat au judeocidi en cors en l’Euròpa de las annadas 1940, qu’afirmam la necessitat d’« ua morala umana qu’impausa devers e reconeish drets » de cap au « nòstes frairs » e sòrs qui que siin. En vertut d’aquera umanitat comuna, que denonciam las multiplas injustícias qui a patit lo pòble palestinian desempuish quasi un sègle, e en particular lo procès actuau de netejatge etnic observat a Gazà1 e en Cisjordania. Los massacres de populacion non pòden pas que suscitar la nòsta indignacion. Qui assassina los mainats empedeish tot avénguer aus pòbles concernits. Qu’es per aquò que denonciam damb la medisha determinacion las tuaderas qui sofriscon los Israelians lo 7 d’octòbre de 2023. Que s’ageish de cambiar lo discors dominant qui afavoreish la lei deu mes hòrt au detriment de la justícia, de la reparacion istorica e de l’egalitat totau deus drets. Aquestes drets fondamentaus que constitueishen los sols mejans susceptibles de rómper lo cercle de venjanças e de violéncias, a fin de caminar de cap a ua patz duradissa e a la reconciliacion.
Que comprenguèm la causida de las e los, entre nosauts, de confession josiva, que decidiscon de se’n anar en quista d’un refugi a l’empara de las persecussions. Çaquelà, aquera aspiracion no’s pòt pas realizar au detriment deus drets deus Palestinians. Las societats europèas e serén auèi incapablas de pensar la pluralitat de las culturas ?
N’amalgamam pas l’antisemitisme, qui depend deu racisme, e la critica deu sionisme, qui depend de l’ideologia politica. Que brembam que las comunautats josivas europèas adoptèn lo sionisme hèra tardivament e progressivament, sense jamés non convéncer pas la totalitat d’entre eras.
Que som conscients de las derivas deus devís identitaris, deus limits e de las contradiccions deus Estats-Nacions, atau com de las amalgamas qui enròdan l’identitat e lo territòri, de la nocivitat deus nacionalismes expansionistas e deu recors au divin, qui congrean tant de fanatisme.
L’istòria occitana, non pas eishenja de contradiccions, que demora rica d’ensenhaments. Espacis de tolerància relativa e de co-existéncia que s’i experimentèn, augurant d’ua auta societat, d’un aute avénguer comun. Que cau notar que la preséncia deu judaïsme en país d’Òc es mes anciana enqüèra que la deu cristianisme2. Considerar los jusius occitans e europèus com a estrangèrs que vau a los exclúser d’ua longa istòria comuna. La civilizacion medievau deus Trobadors que portèc, segon la filosòfa Simone Weil, un ideau de benvolença entre comunautats diferentas, dont los jusius autoctònes e los Sefaradas venguts d’Al-Andalós, que contribuiscon au prestigi e a l’espandiment d’aquera societat. Entà la filosòfa, aquò que respond « a aspiracions qui n’an pas desapareishut e qui no’ns cau pas deishar desaparéisher ». Las divèrsas comunautats jusivas, a l’egau de las autas comunautats mediterranèas, que deven poder víver a-on que sii, dens la seguretat, la dignitat e lo respècte de la soa especificitat. Las nòstas societats non serén pas completas sens la soa preséncia e los sons apòrts. D’ua manèra mes larga, que defenèm l’idèa que tota persona qui demora en tèrra d’Òc, quinas que siin las soas cresenças e las soas originas, e forma part de la nòsta comunautat de destin. « Vòi que tot òme qui venguerà demorar [ací] e sii libre », ça disèva dejà en 1187 la carta de la vila de Milhau.
Qu’exprimeishèm l’espèr que los Palestinians – que demorin en Palestina o que siin en exili dins l’espèra deu retorn – e los Jusius israelians e podossin víver dens l’egalitat e lo respècte mutuau de las diferéncias, suu territòri istoric de Palestina, atau com estoc lo cas abans la creacion d’Israël3. Que reivindicam, entà ací com enlà, la convivéncia compresa com a « l’art de víver amassas dens lo respècte mutuau de l’alteritat »4 .
Que pregam totas e tots los nòstes patridas occitans, occitanofòns o non, de hèr tot çò qui n’an lo poder entà que cèssin las tuaderas e las injustícias en Palestina-Israël, e entà que s’apatzin las tensions politicas e religiosas a nòste tan com pertot peu mond.
Solide, lo prètzhèit qu’es de mau hèr, mès la populacion palestiniana, digna e ponhastra dens la soa hame de justícia, que’ns exòrta a travèrs la votz deu gran poèta Mahmod Darwish :
Que pateishèm d’un mau incurable qui s’apèra l’espèr. Espèr de liberacion e d’independéncia. Espèr d’ua vita normau qu’i seram ni eròis, ni victimas. Espèr de véser los nòstes mainats anar sense dangèr a l’escòla. Espèr per una hemna prenh de parir un nin viu, dens un espitau, e non pas un nin mòrt davant un checkpoint militar. Espèr que los nòstes poètas e veiràn la beutat de la color roja dens las ròsas meslèu que dens la sang. Espèr qu’aquera tèrra arrecubri lo son nom originau : tèrra d’amor e de patz. Mercés de portar damb nosauts lo hèish d’aqueth espèr.5
Alem Surre Garcia & Primaël Montgauzi, abriu de 2026
1 Que fòrças associacions de defensa deus dreits umans descriven mes especificament per Gaza desempuish lo 8 d’octobre de 2023 com un genocidi, segon los critèris establits per la Convencion de l’ONU de 1948 (Amnesty International, Human Rights Watch, B’Tselem et Physicians for Human Rights, entre autres), atau com la comission d’enquista internacionau independenta de l’ONU publicada en setémer de 2025.
2 « Las comunautats josivas, ja presentas en País d’Òc tre lo sègle II avant Jèsus-Crist, s’aumentan dels sefaradas que pòrtan tot lor saber andalosian », in Alem Surre Garcia, La Convivéncia, Éditions Tròba Vox, 2023
3 Véser Elias Sanbar, Figures du Palestinien. Identité des origines, identité de devenir, Éditions Gallimard, 2004
4 Alem Surre Garcia, op. cit.
5 Devís de Mahmod Darwich davant la delegacion internacionau deus escrivans a Ramallah lo 25 de mars de 2003
Primaël 